فضائل حضرت زهرا(سلام الله علیها) از لسان «عایشه»
مصطفی مهاجر
مقدمه
فضائل بیشماری در کتب فریقین نسبت به فاطمه زهرا(علیها السلام) از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است، که بسیاری از آن ها از طریق عایشه همسر پیامبر به ما رسیده است. از آن جایی که سخنان پیامبر(صلی الله علیه و آله)، همان زبان وحی است، شایستگی و مقام بی همتای فاطمه(علیها السلام) نیز چون دیگر سخنانش از سرچشمه وحی تراوش نموده است، که در این مقاله به قطره ای از این دریای بیکران آن هم از لسان عایشه اشاره می شود.
افضل الناس بعد از پیامبر(صلى الله عليه وآله)
«طبرانی» در کتاب «المعجم الأوسط»، روایتی را از عایشه، نسبت به افضیلت حضرت زهرا(علیها سلام) نقل می کند، و می نویسد:
«حدثنا إبراهيم قال: نا أمية بن بسطام: نا يزيد بن زريع، عن روح بن القاسم، عن عمرو بن دينار قال: قالت عائشة: ما رأيت أفضل من فاطمة غير أبيها. قالت: وكان بينهما شيء، فقالت: يا رسول الله، سلها، فإنها لا تكذب»؛[1] (عایشه می گوید: به غیر از پیامبر(صلى الله عليه وآله)، هیچ کسی را برتر از فاطمه(علیها سلام) ندیدم، چیزی(مسئله یا سوال) بین پیامبر و فاطمه بود، من گفتم ای رسول خدا از فاطمه بپرس، چرا که او دروغ نمی گوید).
«ابن حجر عسقلانی» بعد از نقل روایت، سند حدیث را صحیح على شرط الشّيخين(شرائط صحیح مسلم و صحیح بخاری) ذکر می کند.[2]
احبّ الناس نزد پیامبر(صلى الله عليه وآله)
در روایت های متعدد، و از طرق متفاوت، محبوب ترین افراد در نزد پیامبر(صلى الله عليه وآله)، دخترش فاطمه زهرا(علیها سلام) معرّفی شده است. این مضمون روایت، از راویانی هم چون عایشه، ابی هریره،[3] ابن بريدة[4] و دیگران[5] نقل شده است. به عنوان نمونه «طبرانی» در «المعجم الکبیر» نقل کرده، که از عایشه پرسیدند:
«منْ كَانَ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآله وسَلَّمَ، قَالَتْ: «ابْنَتُهُ فَاطِمَةُ»؛[6] «محبوب ترین مردم به رسول خدا(صلوات الله علیه و آله) چه کسی بود؟ او پاسخ داد: فاطمه(سلام الله علیها)».
مضمون این روایت را نیز در روایات دیگر نقل شده است، چنان که «حاكم نيشابورى» در کتاب «المستدرك على الصحيحين»، با سند زیر نقل کرده است؛
«... عن جميع بن عمير، قال: دخلت مع أمي على عائشة فسمعتها من وراء الحجاب وهي تسألها، عن علي فقالت: «تسألني عن رجل والله ما أعلم رجلا كان أحب إلى رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم من علي، ولا في الأرض امرأة كانت أحب إلى رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم من امرأته»؛[7] (جميع بن عمير می گوید با مادرم نزد عایشه رفتیم و بر او وارد شدیم، مادرم از عایشه، در ارتباط با حضرت علی(علیه السلام) سوال کرد و من سخن آن ها را پنهانی می شنیدم. عایشه گفت: به خدا قسم محبوب ترین افراد به رسول خدا(صلوات الله علیه و آله) از مردها حضرت علی(علیه السلام)، و از زن ها حضرت زهرا(علیها سلام) است).
«حاكم نيشابورى» بعد از نقل روایت، سند آن را صحیح ذکر می کند.
سیدة النساء(سرور زنان)
در میان فریقین هیچ شکی در برتری مقام حضرت زهرا(علیها سلام) بر همه زنان دنیا نیست، از این رو در کتب معتبر روایی فریقین از ایشان به عنوان برترین زنان یاد شده است، چنان که بخاری، روایت ذیل را در کتابش از عایشه نقل می کند:
«حدثنا أبو نعيم، حدثنا زكرياء، عن فراس، عن عامر الشعبي، عن مسروق، عن عائشة ، قالت: أقبلت فاطمة تمشي كأن مشيتها مشي النبي صلى الله عليه وآله وسلم، فقال النبي صلى الله عليه وآله وسلم: «مرحبا بابنتي» ثم أجلسها عن يمينه، أو عن شماله، ثم أسر إليها حديثا فبكت، فقلت لها: لم تبكين؟ ثم أسر إليها حديثا فضحكت، فقلت: ما رأيت كاليوم فرحا أقرب من حزن، فسألتها عما قال: فقالت: ما كنت لأفشي سر رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، حتى قبض النبي صلى الله عليه وآله وسلم، فسألتها فقالت: أسر إلي: «إن جبريل كان يعارضني القرآن كل سنة مرة، وإنه عارضني العام مرتين، ولا أراه إلا حضر أجلي، وإنك أول أهل بيتي لحاقا بي». فبكيت، فقال: «أما ترضين أن تكوني سيدة نساء أهل الجنة، أو نساء المؤمنين» فضحكت لذلك»؛[8] (عایشه می گوید: فاطمه(علیها سلام) وارد شد، در حالی که راه رفتن ایشان مانند راه رفتن پیامبر(صلى الله عليه وآله) بود، پس پیامبر فرمود: خوش آمدی دخترم. سپس پیامبر فاطمه(علیها سلام) را طرف راست یا طرف چپ خود نشانید ، و پیامبر سخنی را مخفیانه به وی گفتند، که ایشان گریه کردند. پرسیدم چرا گریه می کنید؟ سپس پیامبر سخنی را مخفیانه به وی گفتند، که ایشان خندیدند. پس گفتم مانند امروز خوشحالی نزدیک به اندوه ندیدم. پس از فاطمه(علیها سلام) علتش را سوال کردم. فاطمه(علیها سلام) فرمودند: من سر رسول خدا(صلى الله عليه وآله) را فاش نمی کنم، تا اینکه پیامبر از دنیا رفتند، و(دو مرتبه) علتش را سوال کردم، پس فاطمه(علیها سلام) فرمود: که پیامبر مخفیانه فرمودند جبرئیل هر سال یک مرتبه قرآن را به من عرضه می کرد، ولی امسال دو مرتبه عرضه کرد، و این نشانه ی آن است که اجل من رسیده است، و تو اولین نفر از اهل بیت من هستی که به من ملحق می شوی، پس من گریه کردم. سپس پیامبر فرمودند آیا راضی نیستی که سیدة ی نساء اهل بهشت یا سیده نساء مومنین باشی، پس من خوشحال شدم).
این حدیث را علاوه بر بخاری، مسلم نیز در کتابش[9] و دیگران[10] نقل کرده اند.
اشبه الناس به پیامبر(صلى الله عليه وآله)
«ابن حبان» در کتاب حدیثی خود، روایتی از عایشه، نقل کرده است، که حضرت فاطمه(علیها سلام) شبیه ترین فرد به پیامبر(صلى الله عليه وآله) می باشد، و پیامبر با دیدن وی، او را محترم شمرده و برایش کارهایی را انجام می دادند، که تنها اختصاص به ایشان دارد.[11] این روایت را «حاكم نيشابورى» در کتاب «المستدرك على الصحيحين»، نیز با سند زیر نقل کرده است؛
«حدثنا أبو العباس محمد بن يعقوب، ثنا العباس بن محمد الدوري، ثنا عثمان بن عمر، ثنا إسرائيل، عن ميسرة بن حبيب، عن المنهال بن عمرو، عن عائشة بنت طلحة، عن عائشة عنها أنها قالت: «ما رأيت أحدا كان أشبه كلاما وحديثا برسول الله صلى الله عليه وآله وسلم من فاطمة، وكانت إذا دخلت عليه قام إليها فقبلها ورحب بها وأخذ بيدها فأجلسها في مجلسه، وكانت هي إذا دخل عليها رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم قامت إليه مستقبلة وقبلت يده» هذا حديث صحيح على شرط الشيخين ولم يخرجاه»؛[12] (عایشه می گوید: من هیچ کس را در سخن گفتن از فاطمه(علیها سلام) شبیه تر به رسول خدا(صلى الله عليه وآله) ندیدم، هنگامی که فاطمه(علیها سلام) وارد بر پدرش می شد، پیامبر به سمت او می رفتند، پس او را می بوسیدند، و به او خوش آمد می گفتند، و دست او را می گرفتند و او را در جای خود می‌نشاندند، و زمانی که پدر بر دخترش فاطمه(علیها سلام) وارد می شد، به استقبال پدرش می رفت و دست ایشان را می بوسید).
«حاكم نيشابورى» بعد از نقل روایت، سند آن را صحیح على شرط الشّيخين(شرائط صحیح مسلم و صحیح بخاری) ذکر می کند.
اصدق الناس بعد از پیامبر(صلى الله عليه وآله)
«هیثمی» در دو کتاب روایی اش، در باب «مَنَاقِب فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآله وسَلَّم» از عایشه روایت ذیل را نقل کرده است؛
«حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بِنْتُ بِسْطَامَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رُوحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ: قَالَتْ عَائِشَةُ: مَا رَأَيْتُ أَحَدًا قَطُّ أَصْدَقَ مِنْ فَاطِمَةَ غَيْرَ أَبِيهَا وَكَانَ بَيْنَهُمَا شَيْءٌ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآله وسَلَّمَ سَلْهَا فَإِنَّهَا لا تَكْذِبُ»؛[13] (عایشه می گوید: به غیر از پیامبر(صلى الله عليه وآله)، هیچ کسی را صادق تر از فاطمه(علیها سلام) ندیدم، چیزی(مسئله یا سوال) بین پیامبر و فاطمه بود، من گفتم ای رسول خدا از فاطمه بپرس، چرا که او دروغ نمی گوید).
دیگر علماء اهل سنّت نیز این روایت را در کتب خود ذکر کرده اند.[14] «هیثمی» بعد از نقل روایت فوق در کتابش بیان می کند که این روایت را طبرانی در «المعجم الأوسط» و أبو يعلى موصلي در کتاب مسندش نقل کرده است. «هیثمی» تصریح می کند که رجال این روایت صحیح می باشد.[15]
این ها گوشه ای از دریای فضائل فاطمه زهرا(سلام الله علیها) است که عایشه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل کرده است.
تا کنون هیچ نظری برای این مطلب درج نشده است.