جایگاه حضرت زهراء(سلام الله علیها) در قیامت از منظر فریقین
سید مصطفی هاشمی
مقدمه
در قیامت، حق و باطل بر همه انسانها روشن می گردد و انسان ها برای محاسبه اعمالشان، در پیشگاه الهی حاضر می شوند.(کهف: 48) آن روز برای همه انسانها روز بسیار دشواری است و از شدت اهوال قیامت، چشمها از حرکت باز می ایستد.(ابراهیم: 42) اما کسانی هم هستند که نه تنها در آن روز ایمن از هرگونه ترسی قدم به عرصه محشر می گذارند، بلکه به خاطر اینکه از مقربان درگاه خدا هستند، در قیامت جایگاهی ویژه نزد اهل محشر داشته و خداوند همگان را بر عظمت مقام ایشان واقف می گرداند. با توجه به روایاتی که در منابع شیعه و سنی وارد شده، حضرت زهراء(سلام الله علیها) در روز قیامت صاحب مقامی والا نزد خداوند و از جمله مقربان درگاه الهی است. در ادامه برخی روایات در این باب ذکر می شود:
گذشتن حضرت زهرا(سلام الله علیها) از صحرای محشر
برخی از روایات که در شرح احوال قیامت کبری وارد شده، حکایت از عبور بسیار با جلالت و شکوه حضرت زهرا(سلام الله علیها) از عرصه قیامت و ورود آن حضرت به بهشت است. در آن روز کسی شایستگی نظر به مقام آن حضرت را ندارد و خداوند به همه حتی به فرزندان آن حضرت دستور می دهد چشم ها را فرو اندازند تا آن بانو با تمام مقام و عظمتی که دارد، عبور کند و وارد بهشت شود. چنانچه در ادامه به طور مفصل بیان خواهد شد، این روایت در کتب شیعه و سنی با اسناد مختلف نقل شده است. بیان این نکته ضروری است که اگر این فضیلت با دیگر فضائل آن بانوی مکرمه در کنار هم دیده شود، هرگز قابل خدشه نیست. گذشته از اینکه بسیاری از علمای شیعه و به ویژه اهل سنت در باب فضائل ایام، سور و اشخاص قائل به تسامح هستند.
الف: در روایات شیعه نقل شده که پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله وسلم) این چنین فرمود: «جبرئیل در قیامت این چنین ندا می دهد: "غضوا أبصاركم حتى تجوز فاطمة بنت محمد، فلا يبقى يومئذ نبي ولارسول ولاصديق ولا شهيد إلا غضوا أبصارهم حتى تجوز فاطمة"[1] (فرو اندازید نگاه های خودتان را تا اینکه فاطمه دختر محمد عبور کند. پس همه از جمله انبیاء، رسولان، صدیقان، شهدا چشم های خودشان را فرو می اندازند تا اینکه فاطمه عبور می کند)».
ب: در منابع روائی اهل سنت از جمله مستدرک حاکم نیشابوری،[2] اتحاف المهره ابن حجر عسقلانی،[3] فضائل الصحابه احمد بن حنبل،[4] معرفه الصحابه ابونعیم اصفهانی،[5] معجم الکبیر طبرانی،[6] المجالسه و جواهر العلم دینوری،[7] فیض القدیر مناوی،[8] مناقب ابن مغازلی[9] روایت شده است که امیرمومنان علی(علیه السلام) از رسول خدا(صل الله علیه و آله) نقل کرد که آن حضرت فرمود: «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ قِيلَ: يَا أَهْلَ الْجَمْعِ غُضُّوا أَبْصَارَكُمْ حَتَّى تَمُرَّ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ و آله وَسَلَّمَ فَتَمُرَّ»؛ (در روز قیامت گفته می شود ای اهل محشر! چشمان خودتان را فرو اندازید تا فاطمه دختر رسول خدا(صل الله علیه و آله) عبور کند. آنان چنین می کنند و ایشان عبور می کند).
این روایت را حاکم نیشابوری به شرط شیخین صحیح دانسته و مناوی در کتاب "فیض القدیر" آن را دلیل بر شرافت آن حضرت و بیان آن توسط رسول خدا(صل الله علیه و آله) را به جهت نشر فضائل ایشان در بین خلائق می داند. بنابراین قدح امثال ذهبی یا هیثمی که حدیث را موضوع یا ضعیف دانسته اند، ضرری به روایت وارد نمی کند.
شاید علت اینکه ذهبی این روایت را نمی پذیرد، استبعاد وی نسبت به مقام بانوی دو عالم است و ایشان را شایسته آن مقام در قیامت نمی داند. چگونه می توان در مقام ایشان در قیامت تشکیک کرد و حال آنکه:
اولا: اهل سنت و از جمله ذهبی آیه «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»؛[10](همانا خدا اراده می کند پلیدی را همیشه از شما اهل خانه رسالت دور کند و شما را پاکیزه گرداند) را در شان حضرت زهرا(سلام الله علیها) می داند.[11] آیا کسی که در دنیا و آخرت هرگونه پلیدی از وی برطرف شده است، شایسته آنچنان مقامی نیست که در قیامت کسی توان نظر کردن به او را نداشته باشد؟
ثانیا: اهل سنت و از جمله ذهبی آن بانو را سیده زنان اهل بهشت می داند و روایت ذیل را در شان آن حضرت آورده اند: «عن إبراهيم بن عقبة، عن كريب، عن ابن عباس: قال رسول الله سيدة نساء أهل الجنة بعد مريم: فاطمة وخديجة وامرأة فرعون آسية»؛[12] (رسول خدا(صل الله علیه و آله) فرمود: سرور زنان بهشت بعد از مریم عبارتند از: فاطمه، خدیجه و آسیه). البته ذهبی آن حضرت را سیده زنان عالمین نیز می داند چنانچه می نویسد: «پیامبر به دخترشان فرمود: "أما ترضين أن تكوني سيدة نساء العالمين"[13] (آیا راضی نمی شوی که باشی سرور زنان عالم)».
اکنون سوال این است: کسی که در همه عالَم بر زنان شرافت دارد، آیا بعید است که مقامی داشته باشد که در قیامت همگان و از جمله فرزندان او نتوانند به وی نگاه کنند؟
ثالثا: در برخی منابع روایی اهل سنت، رضايت حضرت فاطمه(سلام الله علیها) ملاک رضایت خداوند و خشم او ملاک خشم خداوند ذکر شده است. حاکم در کتاب مستدرک،[14] ابن ابی عاصم در کتاب الآحاد و المثانی،[15] ابو نعيم در کتاب معرفة الصحابة،[16] ابو یعلی در کتاب مجعم،[17] ابن حجر در کتاب اتحاف المهرة،[18] طبرانی در کتاب الکبیر،[19] و دیگران نقل کرده اند که حضرت رسول(صل الله علیه و آله) به دخترشان فرمودند: «إن الله يغضب لغضبك ويرضى لرضاك»؛ (خداوند با غضب تو غضبناک و با رضایت تو راضی می شود).
این روایت به خوبی نشان دهنده آن است که حضرت زهرا(سلام الله علیها)، دارای جایگاهی مهمی نزد خداوند است به گونه ای که خداوند در این دنیا و زمان حیات ایشان، با خشنودی او خشنود و با غضب وی غضبناک می گردد. آیا همین دلیل بر جایگاه ویژه وی در آخرت نمی تواند باشد؟
رابعا: حاکم در کتاب المستدرک،[20] ابن حجر در كتاب اتحاف المهرة،[21] ابن عساکر در تاریخ دمشق[22] روایت کرده اند: «قال علي أخبرني رسول الله(صلى الله عليه وسلم) أنه أول من يدخل الجنة أنا وفاطمة والحسن والحسين»؛ (حضرت علی گفت: رسول خدا به من خبر داد که اولین کسانی که وارد بهشت می شوند، من و فاطمه و حسن و حسین هستیم).
این روایت که در کتب شیعه نیز ذکر شده است، دلیل بر فضیلت حضرت زهرا(سلام الله علیها) بر همه امت اسلام و بر سایر امت ها است. آیا با توجه به این نکته بعید است کسی که از اولین وارد شوندگان در بهشت است، در قیامت دارای جایگاهی والا نزد خداوند نباشد و کسی یارای دیدن مقام او را نداشته باشد؟
البته در روایات شیعه از مقام شفاعت آن حضرت نیز در قیامت سخن به میان آمده است. چنانچه درروایتی نقل شده است: «هنگامی که آن بانوی مکرمه به در بهشت می رسد، به پشت سر نگاه می کند. آنگاه از جانب حضرت حق ندا می رسد: ای دختر حبیب من! اینک که دستور داده ام به بهشت بروی، از چه نگران هستی؟ فاطمه(سلام الله علیها) جواب می دهد: ای پروردگار! دوست دارم مقام خودم را در چنین روزی بدانم. ندا می رسد: ای دختر حبیبم! برگرد و در مردم بنگر و هر که در قلبش دوستی تو یا یکی از فرزندانت نهفته است داخل بهشت گردان».[23]
بنابراین با توجه به آنچه در منابع شیعه و سنی بیان شد، حضرت زهراء(سلام الله علیها) نه تنها در دنیا بلکه در قیامت دارای مقامی بسیار بلند نزد خدواند است تا جایی که هیچ کسی از جمله فرزندان آن بانوی بزرگ، شایسته نگاه کردن به آن مقام نیست و به همین دلیل و با توجه به روایات همسویی که ذکر شد انکار این فضیلت دلیلی جز عناد با اهل بیت و عترت ستیزی نمی تواند داشته باشد.
تا کنون هیچ نظری برای این مطلب درج نشده است.